Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều lợi ích cho đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, cùng với đó, các đối tượng xấu cũng đang lợi dụng công nghệ này để tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo với độ chân thực cao, phục vụ cho các hành vi lừa đảo, phát tán thông tin sai sự thật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Trước thực trạng này, lực lượng Công an tại nhiều địa phương đã liên tục phát đi cảnh báo, khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn sử dụng AI và công nghệ Deepfake.
AI và Deepfake đang bị lợi dụng để tạo dựng nội dung giả mạo
Theo cảnh báo từ cơ quan chức năng, các công nghệ AI hiện nay có thể tái tạo khuôn mặt, giọng nói, biểu cảm và cử chỉ của một người chỉ từ một lượng nhỏ dữ liệu được thu thập trên mạng xã hội. Nhờ đó, các đối tượng có thể tạo ra những đoạn video hoặc cuộc gọi giả mạo với mức độ chân thực rất cao, khiến nạn nhân khó phân biệt thật – giả.
Bên cạnh mục đích lừa đảo chiếm đoạt tài sản, AI còn được sử dụng để cắt ghép hình ảnh, tạo video sai sự thật nhằm bôi nhọ uy tín của cá nhân, tổ chức hoặc phát tán thông tin gây hoang mang trên không gian mạng. Nhiều hình ảnh và nội dung lan truyền thời gian qua đã được cơ quan chức năng xác minh là sản phẩm được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI.
Thủ đoạn ngày càng tinh vi
Các đối tượng thường khai thác thông tin công khai trên mạng xã hội để xây dựng kịch bản lừa đảo phù hợp với từng nạn nhân. Một số trường hợp giả mạo người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo doanh nghiệp để yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp; số khác sử dụng AI để giả mạo cán bộ cơ quan nhà nước nhằm tạo áp lực tâm lý, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc thực hiện các giao dịch tài chính.
Việc kết hợp giữa công nghệ giả mạo giọng nói, video Deepfake và các kỹ thuật thao túng tâm lý khiến nhiều vụ lừa đảo trở nên khó nhận biết hơn so với các hình thức truyền thống. Đây cũng là lý do các chuyên gia an ninh mạng đánh giá AI đang làm gia tăng mức độ tinh vi của các cuộc tấn công trên không gian số.
Người dân và doanh nghiệp cần chủ động xác minh thông tin
Trước xu hướng này, cơ quan chức năng khuyến nghị người dân không nên vội tin vào các cuộc gọi hoặc video có nội dung yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã xác thực hoặc chia sẻ thông tin nhạy cảm. Trong những tình huống nghi ngờ, cần xác minh lại thông qua các kênh liên lạc chính thức hoặc liên hệ trực tiếp với người liên quan trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.
Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng quy trình xác thực nhiều lớp đối với các giao dịch quan trọng, tăng cường đào tạo nhận diện hình thức lừa đảo mới và nâng cao nhận thức về AI sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ trở thành mục tiêu của các đối tượng xấu. Trong bối cảnh công nghệ AI tiếp tục phát triển, việc chủ động cập nhật các phương thức tấn công mới và nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin giả mạo sẽ là yếu tố quan trọng để bảo vệ cá nhân, doanh nghiệp và môi trường số an toàn hơn.
